Archive for Ilocano

Word for the Day: Nasam-it

Nasam-it (adj) Nasam-it iti cake dijay Molly's cupcakes. The cake at Molly's Cupcake are sweet. Sweet, English Matamis, Tagalog

20131017-173050.jpg

NI MANANG KO

Our contributor, Mark Martinez, is a Speech Communications graduate of UP Baguio. On his free time he writes prose and poetry in three languages: English, Tagalog and Ilocano. He is a freelance journalist and currently dabbles in photography. Ubing ak pay lang idi pimmanaw ni manang ko Napan jay Amerika ta pinitisyunan ni apong ko Narigat kano ditoy isu nga ijay nga agbirok ti trabaho Ijay na nga ikurri tay BS Nursing na nga kurso Imbati na tay lakay na nga isu met ti bayaw ko Maysa a tricycle driver tay naasawa ni manang ko Plinano da nga mapan met ijay ni manong Pilo Ngem madi met makaala-ala Visa tapno makasaruno Adda ti anak da nga lalaki ti timmao Dimmakkel tay kaanakak nga awan ti ina na nga mangisuro Disisaisen tay ubing, tattan ket bumaro Nasursuro nan ti arak, sigarilyo, ken naduma-duma pay a bisyo Ado ti nagbaliwen manipod di nag-abroad ni manang ko Ado met ti nasurutan nan nga madi tay piman a bayaw ko Awanen tay singpet nan nga naayatan da tatang ko Sugal, bulang, arak, babae-- napirdin ni bayaw ko Nakadanon kenni manang ko tay napasamak a kanito Nasaktan nakem na ta naanakan ni manong jay kabit na nga bisyo Atay baro na ket madin nga matukkol jay sara na nga timmubo Nakunsumisyon, nagsakit-- nagbalin a de-baterya tay puso ni manang ko Anyan a rigat ti sukat ti panagadayo Agpayso nga ado ti kwarta ngem ni lakay na met ket nagloko Dakes nga anak, napaturay a sakit ti ulo Nu agbalikbayan ni manang ko, madi nga agkonswelo Ado ti namnama di nakadanon California ni manang ko Naragsak isuna idi nga umiliw jay pamilya na nga binuo Limmabas ti mano a tawen nga bimmaliw; nangindulto Napukaw tay ragsak ken namnama, nasukatan ti sakit a pudno Maminsan nga nakatungtong ko ni manang ko Dinamag ko panagbiag na jay Amerika no kasano "Ayna, ading, tagabo nak ti amerikano, Caregiver ak ijay-- tagapakan, taga-ilo!"

Ag-Abroadak Kuma, Asawak

Our Ilocana contributor is a serious blogger, educator, and a graduate of the UP-Diliman's Department of English and Comparative Literature (DECL), a Center of Excellence in Literature and in the English Language in the Philippines. She writes in Tagalog, Ilocano and English.

The poem is a dialogue between a husband and wife that was mainly carried by text messenging. It shows conflicting views  with the wife offering a more conservative stance while the husband, inspired by a 'balikbayan friend', contemplates  working abroad for better opportunities. 

Agur-urayak kengka, simmangpet Iti “text” mo kenyak, Maka-abroad ak tu man met kuma asawak Dattuyak gayyem ko, naggapu idiay Dallas.   Mayat ngatan ti bumaknang Agay-ayab pay isuna idiay bistruan Naganas ngatan a maygatangak Kanayon a litson ti pamilyak nga awidan.   In-“reply” ko met:  Mayat dayta a arapaap Ngem ana ngatan ti lid-liday na nu haan agkakadwa? Mayaten a makaawid ka, nasalun-at, Naragsak tayo nga ag-iinnisturya.   Idi kuwan, nagsipngeten Kinnit ti lamok ti kadwa mi dagiti annak mo idiay ruaren Gasyan kami maturugen Idi simmangpet ka- napnek ka ti araken.   Ti abroad ket mayat, aglalo nu maysa a bakkat Ngem ti simple a biag, haan ko pay la isukat Nu laeng ti papanan na ti ado nga kuwarta ket kasta Ay haanen- nu agur-uray met latta ti pamilya.   Dimo ammo iti daras ko nga nangipalpas, sangwanan ti pag-pagay, arakup ti angin nga pariir a palamuyuten napnu ti init ken ayat ayti pagbadum kuma inton bigat nu rubwatak ti nagaget a rumaep nga asawak.   September 2011  

Idi Nagawidak Diay Pilipinas

Our Ilocana contributor is a serious blogger, educator, and a UP Diliman schooled English major. The poem is about an OFW mother who after working abroad finally returns to her country. She laments about what she saw upon her arrival and realized she may not want to leave her family again.

Idi Nagawidak Diay Pilipinas

Aytoy ti istorya ti napan ko pinagawid

diay Pilipinas.

Iti rigat ti bumirok, ken may-yadayo

Adda pay dimmanun a balita da kenyak

A ni asawak- agpas-pasasa iti biag

Isu, uray kasanu ti kinangina ti flight,

Napanak a daras, simmugod ak

I-igkas kon ti makisina, ay haan kon mauray

A dumanon tuy pungtot ti biag.

Idi simmangpetak, atoy ti nadanunak

Nakaturog ti tallo nga annak

Ni asawak, naka-idda met, nagwara iti bot-bote

Ti gatas.

Niriing ko, in-ruar amin a marikriknak..

“Pasensiya kan, nabannuganak laeng..”

Kunana kenyak.

“Nagsiyaaten asawak, ta adda kan,

Ditoy ka lattan kuma Pilipinas

Adiay dolyar a maaw-awat, madi na mapunwan

Ti rikriknak- mailiwak, marigatanak

A awan ka nga abayak.”

Nu pababaen ti isturyak

ket atoy laengen ti ibagak-

Kalpasan ti amin a inko pinag-il-ilem,

immarakup pay laeng iti asawak,

Ti kunana, “nagsiya-aten ta nagawid ka,

addan ti makadwak..”

sa timmallikod, sa ko nangeg-

a nagregreg dagiti napispis-it a lua na...

Ngem idi simmangu, iti inna impakita-

aydi nalawag latta nga rupa na.

Awanen, awanen sabali a kasla ti asawak..

uray haan isuna ti natagari nga agayat,

Ammo kon itan, di nak uray man pay kaanu, isukat

wenno itulok na a mapasaktan ti riknak..

Awanen, awanen ti sabali a kayat ko

Napukaw iti amin a rantak nga sumina

ta iti sangwanak, dattoy ti asawak

a pakasarak, ulit-uliten man sangapulo nga biag

isu ket kakabsat, iti inyumay ko

iyayab. umay kayon to nga maki-baili, ta

talaga ipartiak, maykayon ta palayusen tayo

iti arak nga esteytsayd!

Noel Cabangon, soulful and Pinoy

Here's a great song from an Ilocano popular folk singer in the Philippines, NOEL CABANGON  of Rosario, La Union. Be touched  and lulled to sleep. Great sleep companion as we keep our pillows close. *sigh* ANG TANGI KONG PAG-IBIG

Eavesdropping American Husband

Ilocano wife phone chats with her sister in the Philippines as American Husband listens in the background Ilocano wife: Hay na adiay kua ket madi met nga malmalpas sen. Madik kuma ngarud nga kayat ngem adiay kua da met ket sige met lattan. American husband: Hmmm…(thinking to himself) Ilocano wife: Wen ah, diay kua ket nagpintas nga taltalaga. Umay ka met nga agbisita nu kwa a. American husband: Hmmm…(again thinking to himself) Ilocano wife: Wen – basta nu umay ka dittoy ipasyar ka diay cua da Maricar tapno makitam met nu kasanu iti kasasaad da met ah. American husband: Hmmm…(again thinking to himself for the third time)…Honey (signaling his wife to stop) Ilocano wife: Okay sige ngarud kabsat, tu maminsan manen. (hangs up the phone) American husband: Honey, who is Jay Cua that you keep talking about?

Siak Ket Ilocano, an Ilocano Poem

ilocano ak
    •  SIAK KET ILOCANO
      Wen Manang, Ilocano ak. Madik nga mai-lemmeng. Uray pay nu kuna da nga estetsayd ak kon. Ket adda met iti nagbaliwan iti kudil kon Siak iti pudno nga pay laeng nga Ilocano.Wen Manang, Ilokano ak. Nu iti rupa siguro, madim nga malasin Ta pimmudaw ni kabagis mon Ngem nu denggem nak, Ay na Manang ko Mai bagam nga dis oras – awan nagbaliwakWen Manang, Ilokano ak. Nu agsarita-ak, ammo mon nu ampay. Nu maibittaw ko, “Diay bangir, baket!” Anda pay iti kadwa na natibkir nga sao Ammo mom Manang ko, nu ampay. Nu kunak kenyam ket, “Diay kua, ngarud!” Ammo mom nga agpapayso ak nga Ilocano. Umasideg ka kenyak, iyarasaas ko, Ammom kadi appay nga Ilocano ak?Wen Manang, Ilokano ak. Isu iti napigsa nga pammatik. Isu iti kabibiag ko. Isu iti biag ko. Isu iti indakkel ko. Siak ket Ilocano.Ken maipasindayaw ko.

Ilocano 101: Superficial Anatomy

Superficial anatomy or surface anatomy is the study of anatomical landmarks that can be readily seen from the contours or the surface of the body. Ilocano 101: Superficial Anatomy is the study of these parts in its Ilocano term.  To complete this list, I have to research for days. Hard, hard task ... I just realized that my Ilocano lexicon is limited. My list is still incomplete. This needs community collaboration. Here is the preliminary list of  external body parts with its Ilocano counterpart,  from top to bottom: Head - ulo Face - rupa Hair - buok Forehead - muging Eyes - mata Eyebrow - kiday Eyelash - kurimatmat Dimple - kallit /Kal-lit/ Ears - lapayag Earlobe - piditpidit Cheeks - pingping Nose - agong Mouth - ngiwat Palate - ngangaw Saliva - katay Lips - bibig Teeth - ngipin /ngii-pun/ Chin - timid Neck - tingnged /ting-nged/ Nape - teltel /Tul-tul/ like in turtle Throat - karabukob Shoulder - abaga Arms - takyag Armpit - kilikili Elbow - siku Hands - ima Wrist - pungwapungwan Palm of the hand - dakulap Fist - danog Fingers- ramay Thumb - tangan Index finger - tammudo /tam-mu-do/ Last finger - kikit Nails - kuko Chest - barukong Ribs - paragpag Breast - susu Nipples - mungaymungay Navel - puseg Abdomen - tiyan Lower Abs - buyong /buy-ong/ Back - bukot Vagina - uki, pepet Clitoris - tilde Penis - buto, billet /bil-let(metaphorical) Pubic hair - ormot Testes - batillog  /ba-til-log/,  ukel-ukel Buttocks - ubet Anus - kirret /kir-ret/, kimmut /kim-mut/ Hips - patong Groin - sillang /sil-lang/ Thigh - luppo /lup-po/ Legs - gurong Calf - bugibugi Knee - tumeng Hock - lakko /lak-ko/ Ankles - lipay-lipay Feet - saka Heel - mukod Sole - dapan Body - bagi Skin - kudil Skin hair - dutdut Beard - barbas Mole - siding Completed with help from Camilenos and some Ilocano Yorks. For further information, below is a 3D rendering of the Human Body by Google. Names are in English. http://bodybrowser.googlelabs.com/body.html#m=0&note=&ui=1&opa=s:1,m:1,sk:1,c:1,o:1,ci:1,l:1,n:1&nav=3.01,44.18,160&sel=p:;h:;s:;c:0;o:0  

Counting One to Ten in Ilocano

Have you ever wondered how  it would be  if  Transylvanian Count von Count, or simply The Count of Sesame Street, were Ilocano? AH AH AH AH AH! (Thunder!)
Count counting in Ilocano this time

Count von Count

Picture him counting Ilocano girls (ba-la-sang). Maysa nga balasang! (May-sa is One.) Duwa nga balasang! (Du-wa is two.) Tallo nga balasang! (Tal-lo is three.) Uppat nga balasang! (Up-pat is four.) Lima nga balasang! (Li-ma is five.) Innim nga balasang! (In-nim is six.) Pitu nga balasang! (Pi-tu is seven.) Walo nga balasang! (Wa-lo is eight.) Siam nga balasang! (Syam is nine.) Sangapulo nga balasang! (Sa-nga-pu-lo is ten.) AH AH AH AH AH! (Thunder!)